Bardzo podobają mi się ikony, mają w sobie głębię. Będąc na Podlasiu odwiedziłam cerkwie i zakupiłam kilka. Moje pytanie – czy wg Kościoła Prawosławnego jest „grzechem” to, iż są u osoby nienależącej do żadnego wyznania? (nie były skrapiane wodą). Kolejne pytanie – czy można wejść do cerkwi, gdy odbywa się modlitwa, jedynie aby popatrzeć i posłuchać? (wg mnie jest to bardzo ładne, śpiewy, ikony, blask świec i język, którego nie rozumiem). Czy uczestniczący i uczestniczące osoby w tych modlitwach nie czuliły się „zakłopotani” obecnością obserwatorki? Renatka

Samo posiadanie ikon przez osobę ‚bezwyznaniową’ nie jest grzechem, ale dużo zależy od tego, jak dana osoba odnosi się do tych ikon. Dla ludzi wierzących są to obrazy świętych lub świąt i nawet jeśli nie zostały one oświęcone (skropione wodą święconą), odnosimy się do nich z pobożnym szacunkiem. Wielu ludzi traktuje ikony jedynie jako dzieła sztuki, podziwia je w muzeach, w albumach z reprodukcjami albo kupuje na Podlasiu… Skoro ikony podobają się Pani, dostrzega Pani ich głębię, wierzą, że je Pani szanuje. Z wchodzeniem do cerkwi podczas nabożeństwa byłbym ostrożny. Jeżeli miałoby się zdarzyć, to pod warunkiem, że stoi się spokojnie przy wejściu (stamtąd też dużo widać i słychać) i nie przeszkadza się uczestniczącym w modlitwie chodzeniem po całej świątyni i ‚natrętnym zwiedzaniem’ nie w porę… Dyskretna obecność może okazać się niezauważalna i nie będzie budzić ‚zakłopotania’. Pogłębionych wrażeń i pogłębiania wiedzy o prawosławnym chrześcijaństwie życzę.

Kategorie: ikonografia, Ks. Włodzimierz Misijuk, życie duchowe



Ile para młoda powinna mieć ikon ślubnych? Czy jest to gdzieś zapisane w prawie kanonicznym? Jedni twierdzą, że powinny być dwie: Chrystus i Bogurodzica, jako początek ikonostasu. Inni twierdzą, że jedna wystarczy. Czy to tylko miejscowa tradycja, czy jakaś większa część Tradycji? Luk

Właściwie jest to sprawa umowna, czy para młoda powinna mieć jedną czy dwie ikony? Kiedyś, gdy dostęp do ikon był utrudniony wystarczała jedna ikona. Obecnie kiedy dostęp jest łatwiejszy zwykle młodzi mają dwie ikony. Najczęściej, kobieta ikonę Bogarodzicy, mężczyzna zaś Chrystusa. Nie jest to jednak nawiązaniem do ikonostasu.

Kategorie: ikonografia, ks. Andrzej Kuźma, liturgika



Posiadam w domu popularną ikonę Świętej Rodziny na której opis (greckie litery w aureoli Chrystusa) wygląda nieco inaczej niż na innych ikonach. Po prostu litera, która normalnie jest z lewej strony aureoli u mnie jest u góry. Czy pomimo takiego – błędnego lub po prostu innego – opisu ikony można uznać ją za kanoniczną? I skąd się bierze ta różnica, jeśli – załóżmy – nie jest to błąd? Paweł

Pojęcie jak też ikona tzw. „Świętej rodziny” w teologii prawosławnej nie występuje. Natomiast rzeczywiście ostatnimi czasy ta forma przedstawienia Marii, Józefa i Chrystusa znacząco upowszechniła się w prawosławiu i zaczęto nadawać takiemu wizerunkowi cechy zaczerpnięte z ikonografii wschodniej. Takie przedstawienie nawiązuje bardziej do pewnych odczuć emocjonalnych niż do prawidłowości teologicznej. Św. Józef nie był rzeczywistym mężem Bożej Rodzicielki i miedzy nimi nie było relacji jakie zachodzą między mężem i żoną. Natomiast narodzenie Zbawiciela z Marii dokonuje się za sprawą Ducha Świętego. Stąd też tworzenie takich ikon wiąże się bardziej ze środowiskiem zachodnim lub też chrześcijanie prawosławni naśladują nieudolnie wzorce zachodnie nie mając wiedzy teologicznej i stąd pojawiają się błędy w napisach na ikonach. Takie ikony funkcjonują, ale ich prawidłowość teologiczna jest dość wątpliwa. W tym wypadku myślę, że na ten błąd z napisem na ikonie nie należy zwracać większej uwagi, gdyż ogólny problem leży gdzie indziej.

Kategorie: ikonografia, ks. Andrzej Kuźma



Czy można przedstawiać na ikonie św. Cyryla osobno, bez św. Metodego? Krzysztof

Św. Cyryl i Metody oprócz dnia kiedy obchodzona jest ich pamięć obydwu jednocześnie, mają również w kalendarzu dni, kiedy obchodzona jest ich pamięć oddzielnie. Tak więc jak najbardziej można przedstawiać tych świętych osobno.

Kategorie: ikonografia, ks. Andrzej Kuźma



Czy może ksiądz przybliżyć w jakich prośbach szczególnie zwracamy się do Bogurodzicy czczonej w Ikonie Siemistrelnaja? Ania

Ikona Matki Boskiej tzw. Siemistrelnaja ukazuje obraz Bogarodzicy z wbitymi w okolice serca siedmioma strzałami-mieczami. Interpretacja tych siedmiu mieczy odnosi się do cierpienia Bogarodzicy. Do ikony tego typu zanosi się modlitwy w czasie wojen lub epidemii.

Kategorie: ikonografia, ks. Andrzej Kuźma



Czy w Cerkwi prawosławnej istnieje kult Izbiańskiej ikony Opieki Bogurodzicy, którą unici czczą jako cudotwórczą? Krzysztof

Kult ikony Matki Bożej Izbiańskiej ukształtował się na Sądecczyźnie już w okresie trwania Kościoła unickiego i w prawosławiu on nie występuje.

Kategorie: ikonografia, ks. Andrzej Kuźma



Które z ikon są uważane są chroniące przed zarazą? Anonim

Chyba nie ukształtowała się wyraźna tradycja ikon, do których wierni zwracają się w czasie epidemii. W rosyjskiej współczesnej praktyce wskazuje się na ikony Bogarodzicy, które chronią przed zarazą i są to: Bogolubskaja ikona Matki Boskiej, „Umilenije”, kilka typów Smoleńskie ikony Matki Boskiej, Gruzińska ikona Matki Boskiej i kilka innych.

Kategorie: ikonografia, ks. Andrzej Kuźma, pozostałe



Jakie są różnice wizualne miedzy ikona MB Włodzimierskiej a Fiodorowskiej? Ja niestety tych roznic na oko nie widzę, są one dla mnie niemal ze identyczne, skąd takie podobieństwo? Olga

Na pozór obie te ikony są niemal identyczne, jednak różnice występują. Szczególnie dotyczy to układu nóg Dzieciątka (zwłaszcza lewej, która na Włodzimierskiej ikonie jest skierowana podeszwą w kierunku patrzącego) i prawe dłoni Matki Bożej (we Włodzimierskiej ikonie dłoń jest pełna, zaś w ikonie Fiodorowskiej nie (są tam różne warianty dotyczące liczby widocznych palców). Ponadto w ikonie Fiodorowskiej bardziej niż we Włodzimierskiej da się odczuć ruch Dzieciątka jakby próbującego opierać się nóżkami o Matkę, by wspiąć się na Nią.

Kategorie: ikonografia, Jarosław Charkiewicz



Kiedy ikona jest kanoniczna? Czy jeśli np. dwie ikony przedstawiają np. Matkę Bożą Orantkę z Emanuelem, to czy jedna może być kanoniczna a druga nie ? Od czego to zależy? Czy zachowanie twórców, np. polichromii w Cerkwii ma wpływ na to, że powstające prace są kanoniczne – czy nie? Jakie kanony, i skąd pochodzące obowiązują współczesnych ikonopisców? Marta

Podejrzewam, że moja odpowiedź będzie daleko nie wyczerpująca zagadnienie. Kiedy mówimy o kanoniczności ikony mamy raczej na myśli styl w jakim ona przedstawia Chrystusa, Matkę Boską, świętych, czy też scenę biblijną. Jeśli przedstawienie jest realistyczne, to rozumiemy, że odbiega od swojej kanoniczności. Ikonografowie mają do dyspozycji pewne wzorce tj. książki zawierające wzór danej ikony lub scen biblijnych, nazywane one są Podlinnikomi (Wzorcami). Są to wzory opracowywane na przestrzeni wielu lat i przyjęte jako swego rodzaju kanon.

Kategorie: ikonografia, ks. Andrzej Kuźma



Interesuje mnie teologiczne wyjaśnienie (symbolika) Ikony Chrystusa Pantokratora z przedstawieniem Deesis. Nurtuje mnie pytanie dlaczego przed tronem Zbawiciela jedną z dwóch głównych modlących się postaci jest akurat św. Jan Chrzciciel (z gr. Prodromos) a nie np. św. Jan Ewangelista, którego jak wiemy z Ewangelii Jezus Chrystus uznał, że jest synem Bogurodzicy, przez co dał nam możliwość zwracania się do Boga jak do naszego Ojca a Matka Boża tym samym stała się naszą powierniczką i pośredniczką przed Bogiem w wznoszonych przez nas modlitwach. Ponieważ mam słabe rozeznanie w ikonografii zawsze kojarzyłem sobie przedstawienie Deesis przede wszystkim z postaciami Matki Boskiej i św. Janem Ewangelistą (Teologiem). Niedawno ze zdziwieniem dowiedziałem się, że owszem na zoobrażeniu tym jest święty Jan ale nie jak myślałem Ewangelista, a św. Jan Chrzciciel (Predtecza). Dlatego moje pytanie, może naiwne ale chciałbym znać wyjaśnienie teologiczne do tej symboliki. Michał

Deesis (sł. deisus) z greckiego oznacza orędownictwo, prośba, modlitwa wstawiennicza. Ikona deisis jest kompozycją przedstawiającą Jezusa Chrystusa jako Pantokratora, Zbawiciela i Sędziego, obok którego w pozach modlitewnych stoją Bogurodzica i św. Jan Chrzciciel jako orędownicy rodzaju ludzkiego. Ta kompozycja znana jest też pod nazwą trimorfion. Bogurodzica i św. Apostoł Jan Teolog występują na ikonie ukrzyżowania, gdzie stojąc przed krzyżem są uczestnikami zbawczego wydarzenia zgodnie z przekazem Pisma Świętego. Natomiast ikona Deisis nie jest ilustracją czy ikonograficznym zapisem wydarzeń biblijnych. Jest ona raczej wyrazem wiary Kościoła unaoczniającym wstawiennictwo świętych za nasze grzechy. Proszę zwrócić uwagę, że w tekście pieśni religijnej Bogurodzica również występuje ten motyw: wstawiennictwa Bogurodzicy i św. Jana Chrzciciela: Bogurodzica Dziewica, Bogiem sławiena Maryja!

Czytaj dalej

Kategorie: ikonografia, ks. Jerzy Tofiluk